Do góry
Hormony tarczycy a metabolizm – WNT – Leczenie niedoczynności tarczycy
fade
3689
post-template-default,single,single-post,postid-3689,single-format-standard,eltd-core-1.1.2,flow-ver-1.5,,eltd-smooth-page-transitions,ajax,eltd-grid-1300,eltd-blog-installed,page-template-blog-standard,eltd-header-vertical,eltd-sticky-header-on-scroll-up,eltd-default-mobile-header,eltd-sticky-up-mobile-header,eltd-dropdown-default,wpb-js-composer js-comp-ver-5.6,vc_responsive

Hormony tarczycy a metabolizm

Czym jest metabolizm i podstawowa przemiana materii (PPM)?

Metabolizm jest pojęciem bardzo często mylonym z szybkim pasażem jelitowym. Tzw. przemiana materii to ogół zachodzących w organizmie reakcji anabolicznych (w skrócie – tworzenia przy użyciu energii) i katabolicznych (rozpadu związków z uwolnieniem energii), których przebieg jest uzależniony od aktualnych potrzeb danych tkanek, narządów, czy wreszcie całego ustroju. Najczęściej termin ten zawęża się do szlaków, obejmujących asymilację i dysymilację białek, węglowodanów i tłuszczów.

Podstawowa przemiana materii jest terminem, który określa najmniejszą ilość energii wyrażaną w kilokaloriach, potrzebną do podtrzymania podstawowych funkcji życiowych w określonych, optymalnych warunkach. Do procesów tych należy wymiana gazowa, bicie serca, rozwój komórek i tkanek, praca układu nerwowego, czy zachowanie stałej temperatury ciała.

Jakie czynniki mają wpływ na PPM?

Przede wszystkim są nimi:

  • Wzrost;
  • Masa;
  • Płeć – ze względu na skład ciała (więcej mięśni u mężczyzn) i profil hormonalny;
  • Stan fizjologiczny – np. ciąża u kobiet;
  • Stan zdrowia – np. gorączka (wzrost temperatury o 1 stopień Celsjusza skutkuje wzrostem PPM o 12%);
  • Wiek – najwyższa w pierwszych dwóch dekach życia, ze względu na wzrost tkanek;
  • Funkcje gruczołów dokrewnych – przysadki, jąder, tarczycy.

Z jakich źródeł energii może korzystać organizm?

Wykonanie jakiejkolwiek pracy nie jest niemożliwe bez użycia energii. Procesy obserwowane makroskopowo, a więc m.in. przenoszenie przedmiotów, jazda na rowerze, czy nawet zastanawianie się nad łamigłówką matematyczną to tylko przykłady, ukazujące istotę tego zagadnienia.

Skąd więc struktury odpowiedzialne za te zadania pozyskują do nich energię? Jest ona produkowana w każdej komórce w procesie oddychania. Może on zachodzić w obecności lub w warunkach deficytu tlenu. Drugi stan jest zdecydowanie mniej korzystny, gdyż prowadzi do uzyskania mniejszej ilości cząsteczek ATP, Pewna część energii zostaje rozproszona w postaci ciepła, które „służy” do utrzymania odpowiedniej temperatury organizmu. Tak więc produkcja i utrata ATP wraz z ciepłem, stanowią o homeostazie energetycznej organizmu.

W jaki sposób hormony tarczycy podnoszą PPM?

Głównym hormonem regulującym tempo metabolizmu jest trijodotyronina (T3), która przejawia zdecydowanie większą aktywność od tyroksyny (T4). Wnikając przez błonę do wnętrza komórki docelowej, łączy się ona ze swoistym dla siebie receptorem jądrowym i jako czynnik transkrypcyjny, uczestniczy w inicjacji procesu biosyntezy białek. Prowadzi on do wytworzenia pomp jonowych, receptorów dla hormonów i innych cząsteczek biologicznie czynnych, a także enzymów, biorących udział w przemianach metabolicznych.

Głównym mechanizmem, dzięki któremu hormony tarczycy powodują znaczne podniesienie podstawowej przemiany materii jest rozkojarzenie procesu syntezy energii chemicznej. Dzieje się to dzięki obecności tzw. białek rozprzęgających (UCP), których działalność doprowadza do zwiększenia termogenezy, kosztem spadku dostępności niezbędnego ATP. W efekcie pociąga to za sobą konieczność ciągłego podtrzymania procesów tlenowych, a więc wykorzystywania substratów energetycznych (glukozy i kwasów tłuszczowych) wraz z tlenem w celu wyprodukowania większej ilości energii. Wyraża się to możliwością spożywania pokarmów i brakiem zmian masy ciała.

Procesy te ulegają zaburzeniu, kiedy tarczyca uwalnia zbyt małą lub nadmierną ilość hormonów. W pierwszym przypadku dochodzi do produkcji niewielkiej ilości ciepła, przy dostatecznej dostępności ATP, w drugim sytuacja jest odwrotna. Tłumaczy to poczucie zimna i obserwowany przyrost masy ciała w niedoczynności, zaś wzmożoną potliwość i tracenie na wadze w nadczynności tarczycy.

Inne działania metaboliczne hormonów tarczycy.

Biorąc pod uwagę wiele molekularnych punktów uchwytu, warto wymienić najważniejsze efekty działania tyroksyny i trijodotyroniny:

  • Pobudzają transport kationów sodu, potasu i wapnia poprzez wzmożone działanie pompy sodowo-potasowej, i wapniowej w komórkach nerwowych, i mięśniowych, dzięki czemu podnoszą poziom zużycia ATP;
  • Zwiększają wychwyt „złego” cholesterolu LDL przez komórki wątroby, przyczyniając się do obniżenia jego stężenia we krwi;
  • Przyspieszają wchłanianie węglowodanów z przewodu pokarmowego;
  • Uczestniczą w indukcji glikogenolizy i lipolizy;
  • Nasilają procesy kościotworzenia i kościoresorpcji;
  • Biorą udział w obrocie witaminami B1, B2, B12, C i D;
  • Wzmagają biosyntezę białek i wzrost tkanek.

Dlaczego do utrzymania prawidłowej gospodarki hormonalnej potrzebna jest współpraca wielu hormonów?

Część wyżej wymienionych działań nie byłaby możliwa, gdyby nie wzajemna kooperacja pomiędzy różnymi mediatorami i ich końcowy efekt kumulatywny. Podniesienie tempa przemian tłuszczów w adipocytach, czy glikogenu w mięśniach zachodzi przy udziale katecholamin. Podobnie zaś, nasilenie przemian białkowych poprzez wzrost intensywności biosyntezy protein nie miałoby miejsca bez obecności hormonu wzrostu.

Wszystko to za sprawą uwrażliwienia receptorów swoistych dla wyżej wymienionych hormonów, co ma miejsce dzięki prawidłowemu wydzielaniu hormonów tarczycy. W tym miejscu warto dodać, iż T3 i T4, dzięki ogólnemu podnoszeniu tempa przemian metabolicznych, mogą również przyczyniać się do degradacji innych hormonów w wątrobie (skrócenie okresu półtrwania m.in. kortyzolu, aldosteronu, hormonu wzrostu etc.)

Brak komentarzy

Dodaj swój komentarz