Do góry

Relacja tarczycy z innymi organami i układami

Układ hormonalny stanowi system ściśle ze sobą powiązanych funkcjonalnie narządów. Rozregulowanie jednego ogniwa doprowadza do  zaburzeń w obrębie wszystkich struktur i ma odzwierciedlenie m.in. w gorszym samopoczuciu, któremu towarzyszą również inne objawy.

Tarczyca jest gruczołem dokrewnym złożonym z dwóch typów komórek, pełniących odrębne funkcje. Jej głównym zadaniem jest koordynowanie procesów uzyskiwania energii metabolicznej, jednak nie tylko ono jest istotne dla zachowania homeostazy.

Jakie hormony wydziela tarczyca?

Wiele osób myśli, iż TSH jest hormonem wydzielanym przez tarczycę. Nic bardziej mylnego! TSH produkowane jest w przysadce mózgowej i stanowi sygnał do jej pobudzenia.

Zacznijmy jednak od początku. Jak już zostało wspomniane, gruczoł tarczowy zbudowany jest z dwóch rodzajów komórek. Główną masę narządu stanowią tyreocyty, które odpowiedzialne są za produkcję i sekrecję T4 (tyroksyny) i T3 (trijodotyroniny). Aby móc je wytworzyć potrzebna jest odpowiednia podaż jodu. Szacuje się jednak, iż zapas zgromadzonych hormonów wystarcza ustrojowi do podtrzymania prawidłowych funkcji narządu aż na 3 miesiące! Wszelkie problemy związane z niedoborem tego pierwiastka są więc wynikiem poważnych zaniedbań dietetycznych.

Drugim związkiem wydzielanym i produkowanym w tzw. komórkach C tarczycy jest kalcytonina. Nie podlega ona regulacji przysadkowego TSH. Jej główną funkcją jest mobilizacja ustroju (głównie komórek tkanki kostnej) do odkładania nadmiaru wapnia. Nietrudno więc domyśleć się, iż jej sekrecja zależna jest od poziomu tego pierwiastka we krwi.

W jaki sposób regulowane jest wydzielanie T3 i T4?

Głównymi centrami dowodzenia, które nadzorują funkcje wielu narządów endokrynnych, jest przysadka mózgowa i podwzgórze, znajdujące się w ośrodkowym układzie nerwowym. To one, monitorując stężenia poszczególnych hormonów (m.in. T3, T4, hormonów płciowych, kortyzolu, hormonu wzrostu etc.), decydują o wysłaniu sygnałów pobudzających lub hamujących do gruczołów.

Jednym z takich mediatorów, które stymulują tarczycę do pracy jest właśnie TSH, nazywane inaczej tyreotropiną. W warunkach fizjologicznych hormon ten wydzielany jest w odpowiedzi na zbyt niskie stężenia T3 i T4 w surowicy. Jego głównym działaniem jest zwiększenie aktywności pompy jodkowej i uruchomienie procesu biosyntezy tyreoglobuliny, a idąc dalej tyroksyny i trijodotyroniny. Ponadto wykazuje działanie troficzne, tzn. pobudza komórki tarczycy do wzrostu. W stanie chorobowym (niedoczynności) prowadzi to do jej patologicznego rozrostu, który fachowo nazywany jest wolem.

Jakie są efekty oddziaływania T3, T4, rT3 na tkanki?

Mało kto zdaje sobie sprawę, jak ważną rolę pełnią hormony wydzielane przez tarczycę w odniesieniu do funkcji całego ustroju. Zazwyczaj podkreśla się ich rolę w koordynowaniu wewnątrzkomórkowego metabolizmu – produkcji energii (ATP) i ciepła. Wpływają one również na:

  • Pracę mięśnia sercowego – regulując prawidłowy rytm;
  • Metabolizm witamin – promują wytwarzanie tiaminy, ryboflawiny i kobalaminy;
  • Dojrzewanie kośćca – anabolizm chrząstki wzrostowej;
  • Pobudliwość i wzrost komórek nerwowych – regulują działanie pompy sodowo-potasowej, a w dzieciństwie mają wpływ na mielinizację włókien nerwowych;
  • Zachowanie prawidłowego profilu lipidowego;
  • Normoglikemię;
  • Libido i płodność – niedobór hormonów tarczycy skutkuje nadmiernym wydzielaniem TRH z podwzgórza, dzięki któremu wzrasta poziom prolaktyny, działającej antygonadotropowo;
  • Kondycję włosów, skóry i paznokci.

T3 w porównaniu do T4 wywiera znacznie silniejszy efekt metaboliczny. Z tego powodu organizm precyzyjnie kontroluje jego ilość. Z tarczycy uwalniana jest o wiele większa dawka tyroksyny, która ulega dejodynacji m.in. w wątrobie, nerkach i jelitach. Obok T3, produkowana jest jej nieaktywna forma rT3 (reverse – odwrócona), która łączy się z tymi samymi receptorami, lecz nie wywiera żadnego działania.

Czy dieta może mieć wpływ na regulację gospodarki hormonalnej?

Zdecydowanie tak! Do związków niezbędnych należą m.in. mikroelementy – jod, selen, cynk, żelazo, a także witaminy A, D, B12. Okazują się być one niezbędne do prawidłowej syntezy i dostępności hormonów dla tkanek. Dla niedowiarków – zaobserwowano, iż u osób stosujących zbyt restrykcyjne (niedoborowe) diety redukcyjne wyraźnie wzrósł poziom rT3 na niekorzyść T3. Warto dodać, iż szeroko pojęty styl życia (właściwa regeneracja, unikanie stresu, regularny wysiłek fizyczny) również odgrywa istotną rolę.

Co z kalcytoniną?

Z racji odmiennego pochodzenia komórek, przez które produkowana jest kalcytonina, spełnia ona nieco inną rolę. Jej głównym zadaniem jest hamowanie funkcji osteoklastów, czyli komórek uwalniających wapń, co dzieje się podczas resorpcji kości. Dodatkowo nasila wydalanie kationów wapniowych z moczem, zapobiegając jego nadmiernej koncentracji we krwi. Zaobserwowano, iż kalcytonina może mieć udział w regulacji odczuwania głodu i sytości, jednak nie jest to jej nadrzędnym celem.

Jak widać tarczyca pomimo pozornie niewielkich rozmiarów i wydzielaniu zaledwie trzech hormonów, odgrywa bardzo istotną rolę w funkcjonowaniu całego ustroju. Jakiekolwiek zaburzenia w precyzyjnej regulacji jej pracy w perspektywie czasu odbijają się wieloukładowymi problemami, stąd ważna jest kontrola jej stanu w gabinecie lekarskim, a także prowadzenie zdrowego stylu życia.

Brak komentarzy

Dodaj swój komentarz