Do góry
Tarczyca – jak jest zbudowana i jak działa? – WNT – Leczenie niedoczynności tarczycy
fade
3515
post-template-default,single,single-post,postid-3515,single-format-standard,eltd-core-1.1.2,flow-ver-1.5,,eltd-smooth-page-transitions,ajax,eltd-grid-1300,eltd-blog-installed,page-template-blog-standard,eltd-header-vertical,eltd-sticky-header-on-scroll-up,eltd-default-mobile-header,eltd-sticky-up-mobile-header,eltd-dropdown-default,wpb-js-composer js-comp-ver-5.6,vc_responsive
tarczyca

Tarczyca – jak jest zbudowana i jak działa?

Układ hormonalny złożony jest z szeregu gruczołów, które są ze sobą powiązane funkcjonalnie. Każdy z nich komunikuje się za pomocą wydzielanych przez siebie substancji – hormonów, które rozprowadzane są po organizmie przez układ krwionośny. Również tarczyca, jako część tego skomplikowanego systemu, oddziałuje zarówno na inne gruczoły, jak i tkanki niegruczołowe, przyczyniając się do zachowania wewnątrzustrojowej homeostazy.

Czym jest gruczoł tarczowy?

Gruczoł tarczowy (glandula thyroidea), inaczej nazywany tarczycą, jest organem, który wchodzi w skład układu wewnątrzwydzielniczego. Zlokalizowany jest w przednio-dolnej części szyi. Jego funkcja wydzielnicza podlega ścisłej regulacji. Hormony tarczycy są jedynymi związkami chemicznymi w organizmie ludzkim, które zawierają w swej strukturze atomy jodu. Ich podstawową (lecz niejedyną) funkcją jest koordynowanie procesów metabolicznych wewnątrz komórek.

Jak zbudowana jest tarczyca?

Gruczoł tarczowy swoim wyglądem przypomina kokardkę lub motyla, który rozpościera szeroko swoje skrzydła. „Skrzydłami” są dwa płaty tarczycy, które łączy cieśń. Czasem możliwe jest zaobserwowanie dodatkowej struktury – tzw. płata piramidowego. Nie jest to żadną patologią – należy do zmienności osobniczych.

Zaglądając pod mikroskop, jesteśmy w stanie wyróżnić dwa rodzaje komórek, z których zbudowany jest miąższ gruczołu. Główną masę narządu stanowią nabłonkowe tyreocyty, w których syntetyzowany jest koloid. To z niego powstają tyroksyna i trijodotyronina – hormony o niezliczonych funkcjach.

Pomiędzy komórkami nabłonkowymi znajdują się inne mikrostruktury, zasługujące na wyróżnienie. Mowa o komórkach C (clear – jasne), których nazwa wynika z występowania przejrzystej (jasnej) cytoplazmy. Ze względu na odmienne pochodzenie (nerwowe), pełnią również nieco odmienną funkcję – w odpowiedzi na podwyższony poziom wapnia we krwi wydzielają kalcytoninę. Dzięki temu uczestniczą w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej.

Jak produkowane są hormony tarczycy?

W odpowiedzi na sygnał płynący z przysadki mózgowej, w postaci wydzielonego TSH, dochodzi do uruchomienia aparatu enzymatycznego. W pierwszym etapie widoczne jest wzmożenie transportu jodu z krwi do komórek tarczycy, w celu wbudowania go do tyreoglobuliny. Ostatni ze związków jest białkiem, powstającym z aminokwasu – tyrozyny, z którego „odcinane” są tyroksyna (T4) – w zdecydowanie większej ilości) i trijodotyronina (T3) – hormony, które są następnie uwalniane do krwi. Obok nich powstają również DIT (dijodotyrozyna) i MIT (monojodotyrozyna) – związki nieaktywne, degradowane i wbudowywane do tyreoglobuliny.

Drogą naczyń krwionośnych T4 i T3 docierają do różnych tkanek ustroju. Tam „czekają” na nie dejodynazy. Enzymy te pozbywając się atomu jodu, są odpowiedzialne za przekształcanie mniej aktywnej formy T4 (swego rodzaju prekursora) do związku o większej aktywności – T3. Jest to istotny etap, dzięki któremu tkanki same regulują dostępność hormonów. Ulega on zaburzeniu m.in. podczas wyniszczających diet redukcyjnych lub chorób nowotworowych. Wtedy w towarzystwie T3 produkowana jest znacznie większa ilość nieaktywnego metabolitu rT3 (reverse – odwróconego T3), co może dawać objawy niedoczynnościowe.

Jakie funkcje pełnią hormony tarczycy?

Hormony tarczycy, docierając drogą krwi do komórek docelowych, oddziałują za pomocą receptorów, znajdujących się w ich jądrze. Przyczyniają się do zwiększenia syntezy białek, które koordynują procesy uzyskiwania ATP i ciepła poprzez spalanie węglowodanów, i tłuszczów. Tym samym ich odpowiednie stężenie jest konieczne do utrzymania prawidłowej temperatury i masy ciała, gdyż kontrolują one homeostazę energetyczną ustroju.

Warto również wspomnieć o szeregu innych efektów wywieranych przez hormony tarczycy. Biorą udział m.in. w dojrzewaniu układu nerwowego u dzieci, regulacji przemiany lipidów i węglowodanów, metabolizmie witamin grupy B, a także pobudzaniu pracy serca.

Podsumowując, tarczyca jest niezwykle ważnym ogniwem układu wewnątrzwydzielniczego. Syntetyzowane przez nią hormony koordynują bowiem nie tylko funkcje metaboliczne i rozrodcze, ale także wpływają na kondycję układu nerwowego, krążenia, a nawet skóry, włosów i paznokci. Z uwagi na te fakty ważne jest monitorowanie jej stanu, m.in. poprzez przesiewowe badania poziomu TSH, jak również inne badania specjalistyczne, takie jak oznaczanie poziomu wolnych T3 i T4.

Brak komentarzy

Dodaj swój komentarz